Liliana Sztuka

• • • WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY 4
    • WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY 5-7
    • WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI ZDROWOTNEJ DLA KLAS 4-8

• • • • WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI ZDROWOTNEJ DLA KLAS 4-8

      • WYMAGANIA EDUKACYJNE

        Z EDUKACJI ZDROWOTNEJ

        DLA KLAS 4-8

        Dokument wspólny dla klas IV–VIII

        Opracowany do podstawy programowej edukacji zdrowotnej obowiązującej od 1 września 2026 r. oraz programu ORE „Holistyczna edukacja prozdrowotna w szkole podstawowej – ciało, umysł, duch. Siła harmonii”, wydanie 2, Warszawa 2026.

        
         

        Najważniejsza zasada oceniania

        Ocenie podlegają wiadomości, umiejętności, sposób stosowania wiedzy, postęp i wykonanie zadań wynikających z podstawy programowej oraz realizowanego programu. Nie ocenia się prywatnych doświadczeń, sytuacji rodzinnej, wyglądu, masy ciała, stanu zdrowia, diagnoz, przekonań ani gotowości ucznia do ujawniania osobistych informacji.

        Wszystkie sprawy nieujęte w niniejszym dokumencie regulują Statut Szkoły oraz obowiązujące przepisy prawa oświatowego.

         

        Możliwe formy i metody sprawdzania wiadomości i umiejętności

        Odpowiedź ustna / rozmowa kierowana Kartkówka / quiz / krótki sprawdzian Karta pracy Zadanie problemowe Zadanie praktyczne Analiza źródła Projekt / doświadczenie edukacyjne Prezentacja / infografika / portfolio Aktywność

        
         

        
         

        Ogólne kryteria ocen klasyfikacyjnych – klasy 4-8

        Poniższe kryteria są wspólną ramą. W każdej klasie odnoszą się wyłącznie do treści rzeczywiście zrealizowanych zgodnie z podstawą i programem ORE.

        Wspólna skala od dopuszczającej do celującej

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• opanował minimum wiadomości i umiejętności potrzebnych do dalszej nauki; • z pomocą rozpoznaje podstawowe pojęcia, zasady zdrowia i najbardziej oczywiste zagrożenia; • potrafi wskazać zaufaną osobę dorosłą lub miejsce pomocy w typowej sytuacji; • wykonuje najprostsze zadania z wyraźnym wsparciem, wzorem, ilustracją lub pytaniami naprowadzającymi; • podejmuje próby pracy i uzupełniania braków.
        3 – dostateczny	• opanował podstawowe wiadomości i umiejętności; • wyjaśnia najważniejsze pojęcia prostymi słowami i podaje typowe przykłady; • rozpoznaje zachowania korzystne i ryzykowne oraz wskazuje podstawowe skutki; • rozwiązuje prostsze zadania według wzoru lub przy niewielkim wsparciu; • wykonuje podstawową część powierzonych zadań i potrafi skorzystać z informacji zwrotnej.
        4 – dobry	• opanował większość wymagań; • poprawnie wyjaśnia najważniejsze zależności i zwykle trafnie stosuje wiedzę w typowych sytuacjach; • rozpoznaje problem, wskazuje możliwe konsekwencje i proponuje bezpieczne rozwiązanie; • wykonuje zadania praktyczne z niewielką pomocą, a drobne błędy poprawia po wskazówce; • rzetelnie wykonuje swoją część pracy indywidualnej i zespołowej.
        5 – bardzo dobry	• bardzo dobrze opanował wymagane wiadomości i umiejętności; • samodzielnie wyjaśnia pojęcia i zależności, analizuje sytuacje i uzasadnia decyzje; • dobiera bezpieczne i realne rozwiązania oraz poprawnie korzysta z wiarygodnych źródeł; • samodzielnie wykonuje większość zadań praktycznych i problemowych; • odpowiedzialnie realizuje projekt lub doświadczenie edukacyjne, formułuje wnioski i potrafi je przedstawić.
        6 – celujący	• opanował wymagania w bardzo wysokim stopniu; • samodzielnie łączy wiedzę z różnych obszarów i stosuje ją w nowych lub bardziej złożonych sytuacjach; • przewiduje bezpośrednie i dalsze konsekwencje, uzasadnia wybór rozwiązania i potrafi rozważyć alternatywy; • krytycznie ocenia źródła, dostrzega uproszczenia, manipulację, reklamę lub dezinformację; • twórczo i odpowiedzialnie wykorzystuje wiedzę w zadaniach praktycznych, projektach i doświadczeniach oraz wyjaśnia tok swojego rozumowania.

         

        Klasa 4 – wymagania na poszczególne oceny

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• z pomocą wyjaśnia, że zdrowie obejmuje ciało, samopoczucie i relacje; • rozpoznaje podstawowe zasady higieny, nawodnienia, snu i bezpiecznego korzystania z ekranów; • zna numer 112 i wie, że w sytuacji zagrożenia należy poprosić dorosłego o pomoc; • rozpoznaje najbardziej oczywiste przykłady przemocy lub niebezpiecznego kontaktu w sieci; • wykonuje proste karty i ćwiczenia według wzoru.
        3 – dostateczny	• wyjaśnia podstawowe pojęcia dotyczące zdrowia, higieny, emocji, odżywiania, ruchu i snu; • w typowych przykładach odróżnia zachowania wspierające zdrowie od ryzykownych; • potrafi opisać prostą procedurę wezwania pomocy i wskazać bezpieczną reakcję na przemoc lub zagrożenie online; • odczytuje podstawowe informacje z etykiety produktu i wskazuje wodę jako podstawowy napój; • rozumie, że dojrzewanie przebiega indywidualnie i nie jest powodem do wyśmiewania.
        4 – dobry	• łączy codzienne zachowania z ich wpływem na zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne; • poprawnie analizuje typowe sytuacje dotyczące higieny, żywienia, ekranów, emocji i relacji; • dobiera bezpieczne działanie w sytuacji wymagającej pierwszej pomocy, pomocy emocjonalnej lub wsparcia dorosłego; • porównuje dwa proste produkty na podstawie etykiet i uzasadnia wybór; • uczestniczy w projekcie lub doświadczeniu i poprawia drobne błędy po wskazówce.
        5 – bardzo dobry	• samodzielnie wyjaśnia zależności między stylem życia, środowiskiem, relacjami i zdrowiem; • uzasadnia zasady higieny, nawodnienia, snu, ruchu, ochrony słuchu i higieny cyfrowej; • analizuje sytuacje związane z przemocą, stresem i bezpieczeństwem oraz proponuje właściwe kroki pomocy; • samodzielnie korzysta z prostych wiarygodnych materiałów i wyciąga poprawne wnioski; • odpowiedzialnie wykonuje swoją część projektu i potrafi przedstawić wniosek z działania.
        6 – celujący	• bardzo sprawnie łączy wiadomości z różnych działów i stosuje je w nowych sytuacjach; • trafnie uzasadnia, dlaczego wybrane rozwiązanie jest bezpieczne i prozdrowotne oraz potrafi wskazać inną możliwą opcję; • samodzielnie zauważa błędy lub uproszczenia w prostych przekazach dotyczących zdrowia; • wykonuje zadania praktyczne i projektowe z dużą samodzielnością, starannie dokumentuje działanie i formułuje trafne wnioski; • potrafi wyjaśnić swój tok rozumowania językiem dostosowanym do wieku.

        
         

        Klasa 5 – wymagania na poszczególne oceny

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• rozpoznaje podstawowe pojęcia dotyczące zdrowia, stylu życia, emocji, granic i bezpieczeństwa; • wskazuje pojedyncze zachowania wspierające zdrowie i najbardziej oczywiste zachowania ryzykowne; • wie, że przemoc, autoagresja, niepokojący kontakt online i używki wymagają reakcji i pomocy dorosłego; • z pomocą komponuje prosty posiłek, wskazuje zasady higieny żywności oraz potrzebę ruchu i snu; • wykonuje najprostsze zadania z pomocą.
        3 – dostateczny	• wyjaśnia prostymi słowami zdrowie, dobrostan, granice, asertywność, presję i podstawowe zasady higieny cyfrowej; • rozpoznaje typowe związki między snem, ruchem, odżywianiem, relacjami i samopoczuciem; • formułuje prostą odmowę i wskazuje bezpieczne zachowanie w sytuacji przekroczenia granic; • odczytuje podstawowe informacje z etykiety i rozpoznaje podstawowe zasady przygotowania posiłku; • potrafi wskazać miejsca pomocy i wykonuje swoją podstawową część projektu.
        4 – dobry	• poprawnie analizuje typowe sytuacje dotyczące zdrowia psychicznego, relacji, przemocy, żywienia, ekranów i zachowań ryzykownych; • wskazuje przyczyny i możliwe konsekwencje oraz dobiera realne, bezpieczne rozwiązanie; • odróżnia opinię lub reklamę od rzetelnej informacji w prostym materiale; • planuje zdrową przekąskę, aktywną przerwę lub prosty plan higieny cyfrowej; • wywiązuje się z roli w projekcie i wykorzystuje informację zwrotną do poprawy.
        5 – bardzo dobry	• samodzielnie łączy różne wymiary zdrowia i wyjaśnia krótkoterminowe oraz długoterminowe skutki codziennych decyzji; • stosuje komunikację asertywną, aktywne słuchanie i potrafi zaproponować pokojowy sposób rozwiązania konfliktu; • samodzielnie ocenia podstawową wiarygodność źródła i uzasadnia wybór informacji; • dobiera bezpieczne rozwiązania w sytuacjach dotyczących presji, przemocy, używek, trudnych emocji i Internetu; • rzetelnie planuje i wykonuje zadanie projektowe oraz formułuje praktyczny wniosek.
        6 – celujący	• w bardzo wysokim stopniu łączy wiedzę o stylu życia, psychice, relacjach, środowisku i bezpieczeństwie; • analizuje nowe lub bardziej złożone sytuacje, przewiduje dalsze konsekwencje i uzasadnia wybór rozwiązania; • krytycznie porównuje informacje, dostrzega stereotyp, manipulację, reklamę lub dezinformację; • twórczo wykorzystuje wiedzę w projekcie, zadaniu praktycznym lub kampanii edukacyjnej; • formułuje dojrzałe wnioski, respektując godność, prywatność i granice innych osób.

        
         

        Klasa 6 – wymagania na poszczególne oceny

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• z pomocą rozpoznaje podstawowe zasady profilaktyki, higieny, ruchu, odżywiania i snu; • wymienia pojedyncze sygnały organizmu wymagające zgłoszenia dorosłemu i wie, jak wezwać pomoc; • rozpoznaje najbardziej oczywiste zagrożenia cyfrowe, presję i używki; • zna podstawowe zasady szacunku wobec dojrzewania i różnorodności; • podejmuje przydzieloną, prostą rolę w doświadczeniu edukacyjnym.
        3 – dostateczny	• wyjaśnia podstawowe znaczenie badań profilaktycznych, szczepień, nawodnienia, snu i aktywności; • opisuje podstawowe zasady pomiaru temperatury, higieny żywności i prawidłowej postawy; • rozpoznaje grooming, cyberprzemoc, nacisk i potrafi wskazać bezpieczną reakcję; • rozumie podstawowe zmiany okresu dojrzewania oraz zasady higieny i cyklu miesiączkowego; • z pomocą planuje i dokumentuje swoją część doświadczenia edukacyjnego.
        4 – dobry	• poprawnie stosuje wiedzę o profilaktyce i sygnałach organizmu w typowych sytuacjach; • analizuje wpływ snu, ruchu, odżywiania, stresu, ekranów i relacji na funkcjonowanie; • dobiera bezpieczne działania w sytuacji presji, naruszenia granic, przemocy lub zagrożenia online; • poprawnie korzysta z etykiet i prostych źródeł informacji o zdrowiu; • wykonuje doświadczenie edukacyjne według planu i formułuje poprawny wniosek.
        5 – bardzo dobry	• samodzielnie wyjaśnia znaczenie profilaktyki, mierników i badań, pamiętając, że pojedynczy pomiar nie jest diagnozą; • analizuje sytuacje dotyczące zdrowia psychicznego, relacji, używek, Internetu i dojrzewania oraz uzasadnia bezpieczne decyzje; • krytycznie ocenia wpływ reklam, porównań społecznych i mediów na samoocenę i wybory zdrowotne; • stosuje asertywną komunikację oraz podstawowe zasady pierwszej pomocy emocjonalnej; • samodzielnie realizuje ustaloną część doświadczenia, korzysta z wiarygodnych źródeł i przedstawia wnioski.
        6 – celujący	• łączy dane z różnych obszarów zdrowia i samodzielnie analizuje nowe, złożone sytuacje; • trafnie rozróżnia obserwację, pomiar, informację i diagnozę oraz wskazuje granice samodzielnego działania; • krytycznie ocenia źródła i rozpoznaje manipulację, konflikt interesów lub zbyt kategoryczne obietnice zdrowotne; • proponuje kilka bezpiecznych rozwiązań i potrafi uzasadnić ich mocne oraz słabe strony; • bardzo dobrze planuje, dokumentuje i podsumowuje doświadczenie edukacyjne, wyjaśniając tok rozumowania.

        
         

        Klasa 7 – wymagania na poszczególne oceny

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• rozpoznaje podstawowe pojęcia związane z dojrzewaniem, emocjami, zdrowiem fizycznym, środowiskiem i profilaktyką; • z pomocą rozpoznaje presję, zachowanie ryzykowne, objaw wymagający konsultacji i podstawową drogę zakażenia; • wskazuje znaczenie szczepień, ruchu, snu, odżywiania i szukania pomocy; • wie, że stereotyp, dyskryminacja i wyśmiewanie naruszają godność człowieka; • wykonuje prostą, przydzieloną część projektu.
        3 – dostateczny	• wyjaśnia podstawowe zmiany adolescencji, funkcje emocji, zasady zdrowego żywienia i profilaktyki zakażeń; • rozpoznaje typową presję rówieśniczą i formułuje prostą asertywną odmowę; • odróżnia pogodę od klimatu, wskazuje podstawowy związek środowiska ze zdrowiem i podaje prosty przykład działania proekologicznego; • rozpoznaje stereotyp, uprzedzenie i podstawowe bariery utrudniające funkcjonowanie osobom z niepełnosprawnościami; • korzysta z podanych źródeł i przy wsparciu formułuje wniosek projektowy.
        4 – dobry	• poprawnie analizuje zależność między sytuacją, myślami, emocjami, reakcjami ciała i zachowaniem; • wyjaśnia wpływ ruchu, siedzenia, odżywiania, używek i snu na zdrowie oraz rozpoznaje nierzetelne obietnice diet lub suplementów; • dobiera profilaktykę do typowej drogi zakażenia i rozumie znaczenie szczepień dla zdrowia publicznego; • analizuje prosty problem dotyczący środowiska, dostępności lub dyskryminacji i proponuje bezpieczne rozwiązanie; • ocenia podstawową wiarygodność źródła i rzetelnie wykonuje swoją część projektu.
        5 – bardzo dobry	• samodzielnie analizuje złożone powiązania między zdrowiem fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym; • krytycznie ocenia diety „cud”, nadmierną suplementację, reklamy i informacje o zdrowiu, odróżniając fakt, opinię i pojedynczą historię; • uzasadnia działania profilaktyczne, proekologiczne i zwiększające dostępność oraz potrafi ocenić własną strefę wpływu; • stosuje komunikat „JA”, aktywne słuchanie, podstawową pierwszą pomoc emocjonalną i asertywną odmowę; • samodzielnie dobiera źródła, tworzy produkt projektowy i przedstawia praktyczny, bezpieczny wniosek.
        6 – celujący	• w bardzo wysokim stopniu integruje wiedzę z kilku działów i stosuje ją w nowych, niejednoznacznych sytuacjach; • analizuje jakość dowodów, krytycznie ocenia źródła i potrafi wyjaśnić, dlaczego niektórych wniosków nie można formułować zbyt kategorycznie; • rozważa perspektywę jednostki i zdrowia publicznego, przewiduje konsekwencje decyzji dla siebie, innych i środowiska; • proponuje rozwiązania uwzględniające dostępność, różnorodność, sprawczość i bezpieczeństwo; • bardzo samodzielnie planuje projekt, wprowadza poprawki po informacji zwrotnej i potrafi obronić wnioski źródłami.

        
         

         

        Klasa 8 – wymagania na poszczególne oceny

        Ocena	Uczeń spełnia następujące kryteria
        2 – dopuszczający	• rozpoznaje podstawowe pojęcia dotyczące godności, zdrowia, relacji, dobrostanu i bezpieczeństwa; • z pomocą wskazuje prozdrowotne zachowanie, sygnał manipulacji lub presji oraz miejsce pomocy; • wymienia podstawowe zasady snu, ruchu, ochrony danych i bezpiecznego kontaktu z przyrodą; • rozpoznaje, że choroba lub niepełnosprawność nie zmniejsza godności człowieka; • wykonuje prostą, przydzieloną część projektu.
        3 – dostateczny	• wyjaśnia podstawowe znaczenie godności, szacunku, zdrowia publicznego, empatii, asertywności i mediacji; • rozpoznaje typowe zachowania naruszające granice lub wykorzystujące presję i proponuje prostą bezpieczną reakcję; • wskazuje podstawowe zależności między snem, ruchem, samopoczuciem, technologią i zdrowiem; • podaje przykłady wpływu bioróżnorodności i stanu środowiska na zdrowie; • korzysta z podanego źródła i potrafi przedstawić prosty wniosek w projekcie.
        4 – dobry	• poprawnie analizuje typowe sytuacje dotyczące godności, relacji, konfliktów, dobrostanu, danych i używek; • dobiera asertywną reakcję, wskazuje etapy rozwiązania konfliktu lub mediacji i rozpoznaje potrzebę pomocy specjalisty; • wyjaśnia zasady bezpiecznej aktywności, snu, ochrony przed kleszczami i wspierania osoby z chorobą przewlekłą; • ocenia podstawową wiarygodność informacji zdrowotnej według autora, daty i celu publikacji; • rzetelnie wykonuje swoją część projektu i prezentuje poprawny wniosek.
        5 – bardzo dobry	• samodzielnie uzasadnia związek godności z szacunkiem, odpowiedzialnością społeczną i zdrowiem publicznym; • analizuje bardziej złożone sytuacje relacyjne, rozpoznaje manipulację i dobiera konstruktywne rozwiązanie konfliktu; • łączy wiedzę o śnie, aktywności, zdrowiu psychicznym, technologii i środowisku oraz przewiduje skutki decyzji; • samodzielnie ocenia wiarygodność źródeł i przygotowuje rzeczowe pytania do eksperta; • tworzy czytelny rezultat projektu, podaje źródła, uzasadnia wnioski i dokonuje refleksji nad własnym wkładem.
        6 – celujący	• bardzo sprawnie integruje wiedzę o zdrowiu jednostki, relacjach, środowisku i zdrowiu publicznym; • samodzielnie analizuje nowe, złożone problemy, rozważa różne perspektywy i przewiduje konsekwencje krótkoterminowe oraz długoterminowe; • krytycznie porównuje źródła, odróżnia dowód od opinii i potrafi wskazać ograniczenia dostępnych informacji; • proponuje odpowiedzialne rozwiązania respektujące godność, prywatność, bezpieczeństwo i realne możliwości ludzi; • bardzo dobrze prowadzi projekt: formułuje pytania, korzysta z eksperta i wiarygodnych źródeł, syntetyzuje dane, broni wniosków i wskazuje możliwe dalsze działania.

        
         

        Dostosowanie wymagań dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE)

        Wymagania edukacyjne oraz sposób sprawdzania osiągnięć dostosowuje się do rozpoznanych indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia – zgodnie z opinią lub orzeczeniem, ustaleniami zespołu, dokumentacją pomocy psychologiczno-pedagogicznej i bieżącą obserwacją.

        Zasada

        Dostosowanie dotyczy sposobu uczenia się i wykazywania wiedzy, tempa, formy odpowiedzi, organizacji zadania oraz dostępności materiału. Nie oznacza automatycznego obniżenia wymagań dotyczących kluczowego bezpieczeństwa. Uczeń może osiągnąć wysoki stopień, jeżeli spełnia wymagania w dostosowanej formie.

        
        
         

        1. Uczeń ma prawo otrzymać informację, co wykonał dobrze, co wymaga poprawy i jaki jest zakres poprawy.

        2. Ocenę z ważniejszej pracy sprawdzającej, zadania problemowego, praktycznego lub projektu uczeń może poprawić co najmniej jeden raz. Rekomendowany termin: do 7 dni od przekazania wyniku.

        3. Sposób wpisywania oceny poprawionej do dziennika wynika ze statutu szkoły.

        4. Uczeń nieobecny na zapowiedzianej formie sprawdzania ustala z nauczycielem termin wykonania równoważnego zadania. Rekomendowany termin: do 7 dni od powrotu, a po dłuższej nieobecności – indywidualnie.

        5. Po dłuższej usprawiedliwionej nieobecności nauczyciel pomaga ustalić kolejność uzupełniania najważniejszych treści; uczeń nie musi nadrabiać wszystkiego jednocześnie.

        6. Jeżeli uczeń był nieobecny podczas projektu grupowego, może wykonać inną, równoważną część projektu lub zadanie indywidualne sprawdzające te same umiejętności.

        
         

        Odrębne zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”

        Nie włączamy do oceniania obowiązkowej edukacji zdrowotnej

        Od roku szkolnego 2026/2027 treści dotyczące zdrowia seksualnego są realizowane w odrębnych, nieobowiązkowych zajęciach. Zajęcia te nie podlegają ocenianiu. Nie należy przenosić udziału, braku udziału ani odpowiedzi ucznia na tych zajęciach do oceny z obowiązkowej edukacji zdrowotnej.