Katarzyna Wolińska

• • • Przedmiotowe zasady oceniania
    • Wymagania edukacyjne z matematyki klasa 6
    • Wymagania edukacyjne z matematyki klasa 7
    • Wymagania edukacyjne z chemii klasa 7
    • Wymagania edukacyjne z chemii klasa 8
    • Wymagania edukacyjne z fizyki klasa 7
    • Wymagania edukacyjne z fizyki klasa 8

• • • • Wymagania edukacyjne z chemii klasa 8

      • Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z chemii  w klasie VIII
        Chemia Nowej Ery

        DZIAŁ I. KWASY

        Wymagania na ocenę dopuszczającą .Uczeń:

        · rozpoznaje pojęcia: kwas, reszta kwasowa, kwas tlenowy i beztlenowy

        · podaje podstawowe nazwy i wzory poznanych kwasów, m.in. HCl, H₂S, H₂SO₄, H₂SO₃, HNO₃, H₃PO₄, H₂CO₃

        · wskazuje wodór i resztę kwasową we wzorze kwasu

        · podaje przykłady zastosowań wybranych kwasów

        · zna podstawowe zasady bezpiecznego obchodzenia się z kwasami

        · rozpoznaje odczyn kwasowy i zna znaczenie skali pH

        · podaje, że kwasy w roztworach wodnych ulegają dysocjacji jonowej.

        Wymagania na ocenę dostateczną. Uczeń:

        · klasyfikuje kwasy na tlenowe i beztlenowe na podstawie wzoru

        · zapisuje wzory i nazwy poznanych kwasów

        · zapisuje proste równania otrzymywania wybranych kwasów

        · opisuje podstawowe właściwości kwasów i ich zastosowania

        · zapisuje równania dysocjacji jonowej prostych kwasów

        · wyjaśnia znaczenie jonów H⁺/H₃O⁺ dla właściwości kwasowych

        · posługuje się skalą pH w prostych sytuacjach.

        Wymagania na ocenę dobrą. Uczeń:

        · porównuje właściwości kwasów tlenowych i beztlenowych

        · zapisuje i uzgadnia równania reakcji poznanych kwasów

        · wyjaśnia związek budowy kwasu z jego właściwościami

        · zapisuje pełne i – w prostych przypadkach – skrócone równania jonowe dysocjacji

        · interpretuje doświadczenia dotyczące właściwości kwasów

        · przewiduje zmianę barwy wskaźników w roztworach o różnym pH

        · rozwiązuje typowe zadania problemowe dotyczące kwasów.

        Wymagania na ocenę bardzo dobrą. Uczeń:

        · samodzielnie analizuje i porównuje właściwości różnych kwasów na podstawie ich budowy

        · zapisuje poprawnie równania reakcji otrzymywania, dysocjacji i typowych przemian kwasów

        · interpretuje wyniki doświadczeń i formułuje poprawne wnioski

        · wyjaśnia zależności między stężeniem jonów a odczynem roztworu

        · rozwiązuje zadania wymagające łączenia informacji o kwasach, tlenkach i wodorotlenkach

        · sprawnie stosuje terminologię chemiczną i zapis symboliczny.

        Wymagania na ocenę celującą.Uczeń:

        · samodzielnie rozwiązuje nietypowe problemy dotyczące kwasów

        · projektuje doświadczenie pozwalające porównać właściwości wybranych kwasów i poprawnie określa zmienne, obserwacje oraz wnioski

        · wyszukuje i krytycznie ocenia informacje o zastosowaniach kwasów i ich wpływie na środowisko

        · wyjaśnia praktyczne znaczenie pH w życiu codziennym, przemyśle lub ochronie środowiska.

         DZIAŁ II. Sole

        Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

        · rozpoznaje sole jako związki zbudowane z kationów metali lub NH₄⁺ i anionów reszt kwasowych

        · odczytuje proste nazwy i wzory soli

        · podaje przykłady soli występujących w życiu codziennym

        · zna pojęcie dysocjacji jonowej soli

        · rozpoznaje reakcję zobojętniania jako reakcję kwasu z zasadą prowadzącą do powstania soli i wody.

        Wymagania na ocenę dostateczną. Uczeń:

        · tworzy proste wzory soli na podstawie nazwy i odwrotnie

        · zapisuje proste równania dysocjacji jonowej soli

        · zapisuje równania reakcji zobojętniania w typowych przypadkach

        · opisuje reakcje metali z kwasami

        · rozpoznaje reakcje strąceniowe na podstawie obserwacji

        · podaje przykłady zastosowań wybranych soli.

        Wymagania na ocenę dobrą. Uczeń:

        · samodzielnie ustala wzory soli na podstawie wartościowości jonów

        · zapisuje i uzgadnia równania reakcji otrzymywania soli różnymi metodami

        · zapisuje równania dysocjacji oraz proste równania jonowe reakcji

        · przewiduje, czy w reakcji powstanie osad, korzystając z tabeli rozpuszczalności

        · wyjaśnia przebieg reakcji metali z kwasami i tlenków metali z kwasami

        · rozwiązuje typowe zadania dotyczące otrzymywania i właściwości soli.

        Wymagania na ocenę bardzo dobrą. Uczeń:

        · dobiera metodę otrzymywania konkretnej soli do danych substratów

        · zapisuje pełne, skrócone jonowe i cząsteczkowe równania reakcji w zakresie przewidzianym programem

        · analizuje reakcje strąceniowe i przewiduje ich produkty

        · wyjaśnia zależności między rozpuszczalnością soli a możliwością zajścia reakcji

        · rozwiązuje wieloetapowe zadania obliczeniowe i problemowe dotyczące soli

        · interpretuje doświadczenia i poprawnie formułuje wnioski.

        Wymagania na ocenę celującą. Uczeń:

        · rozwiązuje zadania nietypowe wymagające wyboru strategii rozwiązania

        · projektuje schemat otrzymywania wskazanej soli z wykorzystaniem kilku możliwych metod

        · samodzielnie analizuje informacje o zastosowaniach soli i ich znaczeniu dla środowiska

        · łączy wiedzę o kwasach, wodorotlenkach, tlenkach i solach w złożonych problemach.

        DZIAŁ III. Związki węgla z wodorem – węglowodory

        Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

        · wyjaśnia, czym są węglowodory

        · rozpoznaje metan, etan, eten i etyn na podstawie wzorów

        · zna pojęcie szeregu homologicznego

        · rozpoznaje alkan, alken i alkin na podstawie budowy

        · podaje podstawowe zastosowania wybranych węglowodorów

        · zna zasady bezpiecznego obchodzenia się z substancjami palnymi.

        Wymagania na ocenę dostateczną. Uczeń:

        · zapisuje wzory sumaryczne i proste wzory strukturalne poznanych węglowodorów

        · podaje ogólne wzory alkanów, alkenów i alkinów

        · tworzy nazwy prostych węglowodorów na podstawie wzorów

        · zapisuje równania spalania całkowitego prostych węglowodorów

        · rozpoznaje spalanie niecałkowite i jego produkty

        · opisuje podstawowe właściwości alkanów, alkenów i alkinów.

        Wymagania na ocenę dobrą. Uczeń:

        · buduje kolejne wzory homologów i prawidłowo je nazywa

        · porównuje budowę i właściwości alkanów, alkenów i alkinów

        · zapisuje i uzgadnia równania spalania całkowitego i niecałkowitego

        · wyjaśnia wpływ wiązania wielokrotnego na właściwości alkenów i alkinów

        · rozpoznaje reakcję addycji na przykładzie etenu i etynu

        · rozwiązuje typowe zadania obliczeniowe związane ze spalaniem węglowodorów.

        Wymagania na ocenę bardzo dobrą. Uczeń:

        · samodzielnie analizuje zależności między budową węglowodorów a ich właściwościami

        · zapisuje równania charakterystycznych reakcji alkenów i alkinów

        · przewiduje produkty spalania na podstawie warunków reakcji

        · rozwiązuje złożone zadania dotyczące wzorów, szeregów homologicznych i spalania

        · wyjaśnia znaczenie ropy naftowej i gazu ziemnego jako źródeł węglowodorów oraz wskazuje problemy środowiskowe związane z ich wykorzystaniem.

        Wymagania na ocenę celującą. Uczeń:

        · rozwiązuje nietypowe problemy dotyczące węglowodorów

        · samodzielnie analizuje dane dotyczące składu paliw i emisji produktów spalania

        · porównuje znaczenie różnych źródeł węglowodorów pod względem chemicznym, gospodarczym i środowiskowym

        · formułuje uzasadnione wnioski na podstawie danych, wykresów lub wyników doświadczeń.

        IV. POCHODNE WĘGLOWODORÓW

        Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

        · rozpoznaje grupę hydroksylową –OH

        · wyjaśnia pojęcie alkoholu

        · rozpoznaje metanol, etanol i glicerol

        · podaje podstawowe właściwości i zastosowania etanolu oraz glicerolu

        · zna zagrożenia związane ze spożywaniem i niewłaściwym stosowaniem alkoholi

        · rozpoznaje grupę karboksylową –COOH

        · podaje przykłady kwasów karboksylowych, w tym kwasu metanowego i etanowego

        · zna podstawowe zastosowania kwasów karboksylowych

        · rozpoznaje kwasy karboksylowe w prostych wzorach

        · wyjaśnia, czym są estry

        · rozpoznaje grupę estrową w prostym wzorze

        · podaje przykłady zastosowań estrów

        · wyjaśnia, czym są aminokwasy i wskazuje obecność grupy aminowej oraz karboksylowej.

         

        Wymagania na ocenę dostateczną. Uczeń:

        · zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne prostych alkoholi

        · tworzy nazwy alkoholi należących do poznanego szeregu homologicznego

        · rozróżnia alkohole monohydroksylowe i polihydroksylowe

        · zapisuje równania spalania etanolu

        · opisuje właściwości fizyczne metanolu, etanolu i glicerolu

        · zapisuje wzory i nazwy prostych kwasów karboksylowych

        · tworzy prosty szereg homologiczny kwasów karboksylowych

        · opisuje właściwości kwasu metanowego i etanowego

        · zapisuje równania spalania kwasów karboksylowych

        · rozpoznaje kwasy wyższe i podaje przykłady ich występowania

        · zapisuje proste wzory i nazwy estrów

        · opisuje podstawowe właściwości estrów, w tym zapach i rozpuszczalność wybranych przykładów

        · zapisuje schemat reakcji estryfikacji

        · rozpoznaje glicynę jako prosty aminokwas i wskazuje jej grupy funkcyjne.

        Wymagania na ocenę dobrą. Uczeń:

        · porównuje właściwości metanolu i etanolu

        · wyjaśnia związek obecności grupy –OH z właściwościami alkoholi

        · zapisuje i uzgadnia równania spalania alkoholi

        · rozpoznaje reakcje charakterystyczne dla alkoholi w zakresie programu

        · wykonuje typowe obliczenia związane z reakcjami alkoholi

        ·  porównuje właściwości kwasów karboksylowych z właściwościami kwasów nieorganicznych

        · wyjaśnia wpływ grupy karboksylowej na właściwości związków

        · zapisuje równania typowych reakcji kwasów karboksylowych z metalami, tlenkami metali i wodorotlenkami

        · rozróżnia kwasy nasycone i nienasycone w zakresie programu

        · interpretuje doświadczenia dotyczące właściwości kwasów karboksylowych

        · zapisuje równania estryfikacji dla poznanych przykładów

        · wyjaśnia, z jakich substratów powstaje ester

        · rozpoznaje zależność między budową estru a jego nazwą

        · wyjaśnia amfoteryczny charakter aminokwasów w zakresie programu

        · łączy wiadomości o alkoholach i kwasach karboksylowych z powstawaniem estrów.

         

        Wymagania na ocenę bardzo dobrą. Uczeń:

        · analizuje zależności między budową alkoholu a jego właściwościami

        · samodzielnie interpretuje doświadczenia dotyczące właściwości alkoholi

        · porównuje alkohole jedno- i wielowodorotlenowe

        · rozwiązuje złożone zadania dotyczące alkoholi i ich przemian

        · wyjaśnia znaczenie alkoholi w przemyśle i życiu codziennym, uwzględniając aspekty bezpieczeństwa

        · samodzielnie analizuje właściwości kwasów karboksylowych na podstawie ich budowy

        · zapisuje i uzgadnia równania reakcji w różnych ujęciach

        · porównuje właściwości kwasów o różnej długości łańcucha węglowego

        · rozwiązuje zadania problemowe i obliczeniowe dotyczące kwasów karboksylowych

        · wyjaśnia zastosowanie wyższych kwasów karboksylowych i ich znaczenie biologiczne

        · samodzielnie zapisuje i interpretuje równania estryfikacji

        · analizuje właściwości estrów na podstawie ich budowy

        · wyjaśnia znaczenie estrów w przemyśle, kosmetyce i przyrodzie

        · porównuje budowę aminokwasów i wyjaśnia znaczenie grup funkcyjnych

        · rozwiązuje złożone zadania integrujące wiadomości o pochodnych węglowodorów.

         

         

        Wymagania na ocenę celującą. Uczeń:

        · analizuje nietypowe problemy dotyczące właściwości i zastosowań alkoholi

        · samodzielnie interpretuje dane dotyczące toksyczności, zastosowań i przemian alkoholi

        · łączy wiedzę o alkoholach z wiedzą o węglowodorach i reakcjach spalania

        · samodzielnie rozwiązuje nietypowe problemy dotyczące kwasów karboksylowych

        · analizuje informacje o kwasach organicznych występujących w żywności i środowisku

        · wyciąga wnioski na podstawie danych doświadczalnych i literaturowych

        · rozwiązuje problemy nietypowe wymagające łączenia wiadomości o węglowodorach i ich pochodnych

        · samodzielnie analizuje zastosowania estrów i aminokwasów na podstawie danych źródłowych

        · wyjaśnia znaczenie aminokwasów jako składników białek i wskazuje związek chemii organicznej z biologią.

         

        DZIAŁ V. Substancje o znaczeniu biologicznym

        Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

        • wymienia główne składniki odżywcze: białka, tłuszcze, sacharydy
        • wskazuje podstawowe źródła tych substancji w codziennej diecie
        • określa skład pierwiastkowy tłuszczów, białek i sacharydów (C, H, O), a dla białek dodatkowo (N)
        • dokonuje podstawowego podziału tłuszczów (na roślinne i zwierzęce, stałe i ciekłe)
        • dokonuje podstawowego podziału sacharydów na monosacharydy, disacharydy i polisacharydy
        • definiuje pojęcie glukozy i skrobi jako przedstawicieli cukrów.

         

        Wymagania na ocenę dostateczną. Uczeń:

        • definiuje tłuszcze jako estry glicerolu i wyższych kwasów tłuszczowych
        • podaje wzory sumaryczne i nazwy kwasów tłuszczowych: palmitynowego, stearynowego i oleinowego
        • opisuje właściwości fizyczne tłuszczów (rozpuszczalność w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych, gęstość względem wody)
        • podaje definicję białek jako związków wielkocząsteczkowych zbudowanych z aminokwasów
        • odróżnia proces koagulacji (odwracalny) od denaturacji (nieodwracalny) białek
        • podaje wzór sumaryczny glukozy oraz sacharozy
        • wykrywa obecność skrobi za pomocą płynu Lugola lub jodyny (reakcja charakterystyczna).

         

        Wymagania na ocenę dobrą. Uczeń:

        • zapisuje ogólny schemat reakcji powstawania tłuszczów (estryfikacja glicerolu)
        • projektuje i opisuje doświadczenie pozwalające odróżnić tłuszcz nasycony od nienasyconego (np. za pomocą wody bromowej lub manganianu potasu)
        • opisuje czynniki wywołujące denaturację białek (temperatura, stężone kwasy i zasady, sole metali ciężkich, alkohol)
        • projektuje  doświadczenia pozwalające wykryć obecność białka: reakcję ksantoproteinową oraz reakcję biuretową
        • opisuje właściwości fizyczne i chemiczne glukozy, fruktozy i sacharozy
        • wykazuje doświadczalnie, że sacharoza nie ma właściwości redukujących, w przeciwieństwie do glukozy (próba Trommera lub Tollensa).

         

        Wymagania na ocenę bardzo dobrą. Uczeń:

        • pisz równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek najprostszego aminokwasu (glicyny) i wskazać wiązanie peptydowe
        • wyjaśnia mechanizm wysalania białek jako procesu fizycznego
        • zapisuje  równanie reakcji hydrolizy sacharozy oraz opisać słownie proces hydrolizy skrobi
        • porównuje  budowę i właściwości polisacharydów: skrobi i celulozy
        • samodzielnie planuje, bezpiecznie przeprowadza i wyciąga poprawne wnioski z doświadczeń chemicznych dotyczących identyfikacji substancji organicznych w produktach spożywczych.

         

        Wymagania na ocenę celującą. Uczeń:

        • rozwiązuje nietypowe zadania problemowe i obliczeniowe o wysokim stopniu trudności z zakresu chemii organicznej
        • wyjaśnia proces utwardzania tłuszczów ciekłych (uwodornienie olejów) na poziomie równań reakcji
        • wykorzystuje wiedzę z pogranicza chemii i biologii do analizowania procesów metabolicznych zachodzących w żywych organizmach.